Bir şehri özel yapan nedir? Sokakları mı, tarihi mi, insanları mı, yoksa yıllar içinde oluşturduğu yaşam kültürü mü? Eskişehir söz konusu olduğunda bu sorunun tek bir cevabı yok. Çünkü Eskişehir; geçmişiyle bugünü, geleneksel olanla modern yaşamı aynı şehirde buluşturmayı başaran kendine özgü bir kent.
***
Porsuk Çayı'nın iki yakasında gelişen şehir hayatı, üniversitelerin kattığı genç nüfus, kültür ve sanat etkinlikleri, tarihi Odunpazarı bölgesi ve kentin simgesi haline gelen lületaşı Eskişehir'in karakterini oluşturan başlıca değerler arasında yer alıyor.
***
Eskişehir'in geçmişini görmek isteyenlerin ilk adreslerinden biri kuşkusuz Odunpazarı. Kentin ilk yerleşim bölgelerinden olan Odunpazarı, geleneksel Anadolu Türk mimarisinin izlerini taşıyan cumbalı evleri, kıvrımlı yolları ve dar sokaklarıyla geçmişin izlerini günümüze taşıyor.
***
Bölgenin taşıdığı kültürel değer Türkiye sınırlarını da aşmış durumda. Odunpazarı Tarihi Kent Merkezi, 2012 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde bulunuyor. Bölgede Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden günümüze ulaşan önemli tarihi yapıların bulunması, Eskişehir'in kültürel zenginliğini daha görünür hale getiriyor.
***
Ancak Odunpazarı'nı değerli kılan yalnızca tarihi yapıları değil. Restore edilen evler, müzeler, sanat alanları ve geleneksel el sanatlarının yaşatıldığı mekânlar sayesinde bölge bugün de yaşayan bir kültür merkezi olmayı sürdürüyor.
***
Eskişehir denildiğinde akla gelen en önemli değerlerden biri de lületaşı. Yıllardır ustaların ellerinde şekillenen bu özel taş, yalnızca hediyelik bir eşya değil, aynı zamanda kentin kültürel hafızasının önemli bir parçası.
***
Kültür Portalı'ndaki bilgilere göre beyaz lületaşının çıkarıldığı bölge Eskişehir. Kurşunlu Külliyesi'nde bulunan Lületaşı Müzesi ise bu kültürel mirasın birbirinden değerli örneklerini ziyaretçilerle buluşturuyor.
***
Bir lületaşı ustasının küçük bir taş parçasına saatlerce emek vererek ortaya çıkardığı eser, aslında Eskişehir'in karakterini de anlatıyor: sabır, emek ve incelik...
***
Eskişehir'in bir başka yüzü ise modern kent yaşamı. Şehrin merkezinden geçen Porsuk, çevresindeki sosyal yaşamla birlikte kentin en tanınan noktalarından biri haline geldi.
***
Bugün Eskişehir sokaklarında yaşlılarla gençleri, öğrencilerle yıllardır aynı mahallede yaşayan Eskişehirlileri yan yana görmek mümkün. Bu çeşitlilik şehre farklı bir dinamizm kazandırıyor.
***
Eskişehir'in en güçlü özelliklerinden biri de belki tam olarak burada ortaya çıkıyor. Şehir büyürken kendi kimliğini tamamen kaybetmiyor. Bir tarafta tarihi Odunpazarı sokakları bulunurken diğer tarafta modern kent yaşamı devam ediyor. Geleneksel el sanatlarının hemen yanı başında çağdaş sanat kendisine yer bulabiliyor.
***
Bir kenti yalnızca binalarla, parklarla veya caddelerle değerlendirmek eksik kalır. Şehirleri asıl yaşatan insanlardır.
***
Eskişehir'i Eskişehir yapan da mahalle kültüründen esnafına, öğrencisinden emeklisine, sanatçısından işçisine kadar farklı kesimlerin oluşturduğu ortak yaşamdır.
***
Bu nedenle Eskişehir'in geleceğini konuşurken yalnızca yeni projeleri değil, şehrin sahip olduğu değerleri nasıl koruyacağımızı da tartışmamız gerekiyor. Tarihi yapıları korumak, Porsuk'u temiz tutmak, lületaşı ustalığını gelecek kuşaklara aktarmak, yeşil alanları çoğaltmak ve kent kültürünü yaşatmak en az yeni yatırımlar kadar önemli.
***
Çünkü şehirler yalnızca büyüyerek gelişmez.
***
Kimliğini koruyarak büyüyebilen şehirler geleceğe kalır.
***
Eskişehir'in en büyük gücü de belki tam olarak budur: Geçmişinden kopmadan yenilenebilmesi, değişirken kendisi olarak kalabilmesi...
