İstanbul Boğazı’nın kıyısında yer alan Dolmabahçe Sarayı, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde inşa edilen en görkemli yapılardan biri olarak öne çıkıyor. Saray, yalnızca mimarisiyle değil, Osmanlı padişahlarının yaşamına ev sahipliği yapması ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün son günlerini burada geçirmesi nedeniyle de büyük tarihi önem taşıyor.
Osmanlı’nın Yeni Yönetim Merkezi Oldu
Evliya Çelebi’nin aktardığı bilgilere göre, Dolmabahçe Sarayı’nın bulunduğu bölgede ilk olarak Yavuz Sultan Selim döneminde bir köşk yaptırıldı. Daha sonra I. Ahmet döneminde taşla doldurulan alan genişletilerek yeni yapılar inşa edildi ve bölge “Dolmabahçe” adını aldı. Bugünkü sarayın temelleri ise Sultan Abdülmecid’in emriyle atıldı. Mimar Karabet Balyan tarafından tasarlanan sarayın yapımına 1842 yılında başlandı ve çalışmalar 1853 yılına kadar sürdü. Saray, Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz dönemlerinde hem ikametgâh hem de devlet yönetim merkezi olarak kullanıldı.
İhtişamlı Mimarisiyle Dikkat Çekiyor
Dolmabahçe Sarayı, yaklaşık 110 bin metrekarelik alan üzerine kurulu bulunuyor. Sarayda 285 oda, 46 salon, 6 hamam ve 68 tuvalet yer alıyor. Ana yapıları arasında Mabeyn, Harem, Saat Kulesi ve Dolmabahçe Camisi bulunuyor. Sarayın en dikkat çekici bölümlerinden biri olan Muayede Salonu’ndaki dev kristal avize, yaklaşık 4 ton ağırlığında ve 750 ampulden oluşuyor. Uzun yıllar İngiltere Kraliçesi Victoria’nın hediyesi olarak bilinen avize, sarayın sembolleri arasında yer alıyor. Ayrıca 30 metre yüksekliğindeki Saat Kulesi de yapının mimari zenginliğini tamamlıyor.
Atatürk’ün Son Günlerine Tanıklık Etti
Cumhuriyet’in ilanından sonra Dolmabahçe Sarayı, Mustafa Kemal Atatürk’ün İstanbul’daki çalışma ve ikamet merkezi olarak kullanıldı. Atatürk, sarayın Harem bölümündeki Hususi Daire’de bulunan 71 numaralı odada kaldı ve 10 Kasım 1938’de burada hayatını kaybetti. Odada bulunan ve 09.05’i gösteren saat, o günden bu yana korunuyor. Atatürk’ün çalışma odası olarak kullandığı 69 numaralı oda ile en sevdiği eserlerden biri olan “Dört Mevsim” tablosu da bugün ziyaretçilerin ilgisini çekiyor. Günümüzde müze olarak hizmet veren Dolmabahçe Sarayı, Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı bünyesinde ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor.
