Yerelde kazanılıyor, merkeze gidiyor
Araştırmada, Eskişehir’de oluşan ekonomik değerin önemli bölümünün şehir dışına aktarıldığı vurgulandı. Raporda, “Gelirin yerelde üretildiği ancak yerel ekonomiye aynı ölçüde geri dönmediği bir yapı oluşuyor” değerlendirmesine yer verildi. Bu durumun küçük esnafı zayıflattığı, mahalle ekonomisini daralttığı ve yerel ticaret dengesini bozduğu ifade edildi.
Küçük esnaf baskı altında
ESGO’nun saha görüşlerine göre zincir marketlerin yalnızca gıda sektörünü değil, birçok farklı iş kolunu etkilediği belirtildi. Küçük esnafın ruhsat ve faaliyet sınırlamalarıyla karşı karşıya kaldığı, buna karşın zincir marketlerin geniş ürün yelpazesiyle hemen her alanda satış yapabildiği kaydedildi. Raporda, zincir marketlerin şehirde çöp, trafik ve altyapı yükü oluşturmasına rağmen vergi gelirlerinin büyük ölçüde başka illere gittiğine dikkat çekildi.
Sorun sayı değil, kontrolsüz büyüme
Araştırmada, meselenin yalnızca kentte kaç market bulunduğu değil, bu büyümenin kuralsız ve dengesiz ilerlemesi olduğu vurgulandı. Perakende Yasası’nın çıkarılmamasının yerel esnafı daha kırılgan hale getirdiği belirtilirken, piyasanın birkaç büyük oyuncu lehine yoğunlaşmasının uzun vadede rekabeti azaltabileceği uyarısı yapıldı.
Dengeli sistem çağrısı
Raporda çözüm için Perakende Yasası’nın ivedilikle çıkarılması, mağaza yoğunluğuna kriter getirilmesi, ürün çeşitliliğinin düzenlenmesi ve yerel üreticinin desteklenmesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca zincir marketlerin sosyal sorumluluk yükümlülüklerinin artırılması, belediyelerin yükünü dengeleyecek katkı mekanizmalarının kurulması ve vergi gelirlerinin yerelleştirilmesine yönelik modeller geliştirilmesi önerildi.