Dijital teknolojilerin gelişmesiyle birlikte kullanıcı verilerinin toplanması ve hedefli reklamcılık alanında büyük bir dönüşüm yaşandı. Sosyal medya platformları, kullanıcıların ilgi alanlarına göre reklam göstermeyi standart hale getirirken, veri toplama yöntemlerinin kapsamı da her geçen gün genişliyor.
Takip Pikseli Sistemi Nasıl Çalışıyor?
Aralarında Google, Meta ve TikTok’un da bulunduğu teknoloji devleri, “takip pikseli” adı verilen görünmez kodları web sitelerine ve e-postalara yerleştiriyor.
Bu sistem; IP adresi, tarayıcı bilgileri, ziyaret edilen sayfalar, tıklanan içerikler ve hatta sağlık sitelerinde yapılan aramalar gibi verileri saniyeler içinde şirket sunucularına iletebiliyor. Böylece kullanıcıya özel reklam profilleri oluşturuluyor.
DuckDuckGo’nun “Tracker Radar” verilerine göre Google, internet sitelerinin yaklaşık yüzde 70’inde veri izleme kapasitesine sahip. Microsoft yüzde 30, Facebook ise yüzde 19,70 oranıyla listede dikkat çekiyor.
“Gölge Profil” Nedir?
Dijital gözetimin en tartışmalı uygulamalarından biri olan “gölge profil”, platforma üye olmayan kişiler hakkında dahi veri toplanmasını ifade ediyor.
IP adresi, çerezler ve tarayıcı parmak izi gibi teknik veriler bir araya getirilerek dijital kimlik oluşturuluyor. Kişi ileride ilgili platforma üye olduğunda ise geçmişte toplanan veriler hesabına entegre edilebiliyor.
Hastane Verileri Bile Aktarılmış
ABD merkezli akademik dergi PNAS Nexus’ta yayımlanan araştırmaya göre ABD’de hastanelerin yüzde 66’sı takip pikseli kullanıyor.
Araştırmada, büyük sağlık sistemlerinden Advocate Aurora Health’in web sitelerine yerleştirilen takip araçları nedeniyle yaklaşık 3 milyon hastanın verisinin üçüncü taraf şirketlere aktarıldığı belirtildi. Olay yargıya taşınırken, teknoloji şirketlerine karşı çok sayıda toplu dava açıldı.
Yasal Çerçeve ve KVKK Uyarısı
Takip pikseli kullanımı tek başına yasadışı değil. Ancak Türkiye’de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), Avrupa Birliği’nde GDPR ve ABD’de HIPAA gibi düzenlemeler kapsamında kullanıcı rızası ve şeffaflık şartı aranıyor.
Zorunlu olmayan pikseller için açık rıza alınması ve kullanıcıların veri işleme süreçleri hakkında detaylı bilgilendirilmesi gerekiyor. Aksi halde ciddi idari para cezaları gündeme gelebiliyor.
Uzmanlara göre dijital mahremiyetin korunması için kullanıcıların çerez tercihlerini düzenlemesi, takip engelleyici araçlar kullanması ve veri izinlerini dikkatle yönetmesi büyük önem taşıyor.