Sosyal medyanın yeni bir korkusu var. “İçkili masa fotoğrafı paylaşmak yasaklandı. Paylaşana 103 bin lira ceza kesilecek.” İddia böyle ortaya atılınca insan ister istemez telefonundaki son fotoğraflara başka gözle bakıyor. Arkadaşlarla çıkılan bir akşam yemeğinde masadaki şarap kadehi kadraja girdiyse ne olacak? Evde hazırlanan sofranın fotoğrafını paylaşmadan önce rakı şişesini masadan kaldırmak mı gerekecek? Bir tatil fotoğrafının köşesinde görünen bira şişesi 103 bin liralık cezaya mı dönüşecek?
Mevzuatta, kişisel sosyal medya hesabından içinde içki kadehi veya şişesi görünen bir fotoğraf paylaşan herkese otomatik olarak para cezası verilmesini öngören bir hüküm yok. Fakat mesele bundan ibaret de değil. Çünkü Türkiye’de alkollü içkilerin reklam ve tanıtımına ilişkin zaten uzun süredir yürürlükte olan ciddi yasaklar var. Haziran ayında yapılan değişikliklerle bu alan daha da sıkılaştırıldı. Türkiye’de alkollü içkilerin reklamına ilişkin temel hükümlerden biri 4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu’nun 6. maddesinde bulunuyor. Kanun, alkollü içkilerin “her ne surette olursa olsun” reklamını ve tüketicilere yönelik tanıtımını yasaklıyor. Bu ürünlerin kullanımını veya satışını özendiren kampanya, promosyon ve etkinliklere de izin verilmiyor. Yani alkollü içki reklamı yasağı dün ortaya çıkmış değil.
Yeni olan, 7584 sayılı Kanun ile 4250 sayılı Kanun’un 6. maddesinde yapılan ve 20 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikler. Bu değişikliklerle birlikte alkollü içki üreten, ithal eden veya pazarlayan firmaların; ticaret unvanlarını, ürün markalarını, amblemlerini, logolarını veya ambalajlarında bulunan ayırt edici şekil ve görselleri kullanarak herhangi bir etkinliğe ya da herhangi bir mecradaki yayın ve paylaşıma destek olması açıkça yasaklandı.
Buradaki kritik kelime kadehten ziyade reklam, tanıtım ve marka görünürlüğü. Bir kişinin cuma akşamı arkadaşlarıyla oturduğu masanın fotoğrafını Instagram hikâyesine koymasıyla, yüz binlerce takipçisi bulunan bir sosyal medya fenomeninin belirli bir içki markasının şişesini etiketi kameraya dönük biçimde kadraja yerleştirmesi hukuken aynı şey değildir. Hele ikinci paylaşımın arkasında para, sponsorluk, ücretsiz ürün, davet, indirim, iş birliği veya başka bir ticari menfaat varsa mesele artık yalnızca “Ben hayatımdan bir kare paylaştım” denilerek açıklanabilecek kadar basit değildir. Burada kişisel paylaşım ile ticari iletişim arasındaki sınır gündeme gelir.
Üstelik sosyal medya reklamları bakımından 1 Ağustos 2026 itibarıyla yeni bir dönem de başladı. Ticaret Bakanlığının düzenlemesiyle sosyal medya etkileyicilerinin ücret, ücretsiz ürün, indirim, davet veya sponsorluk gibi bir menfaat karşılığında gerçekleştirdiği ticari paylaşımlarda bunun reklam olduğunu açıkça belirtmesi gerekiyor.
Bir alkollü içki markasının ücret ödeyerek veya ücretsiz ürün göndererek sosyal medya üzerinden tanıtım yaptırması, paylaşımın üzerine kocaman harflerle “REKLAM” yazılmasıyla hukuka uygun hâle gelmez. Başka bir ifadeyle, açıklama yükümlülüğü yasak olan bir reklamı serbest hâle getiren sihirli bir formül değildir. Üstelik reklam denildiğinde yalnızca markanın adının açıkça yazılmasını düşünmemek gerekiyor. Reklam Kurulu’nun geçmiş uygulamalarında alkollü içki markalarıyla özdeşleşen sembol, işaret, slogan ve benzeri unsurların sosyal medya paylaşımlarında reklam amacıyla kullanılması da inceleme konusu oldu. Bazı durumlarda ürünün veya markanın adı açıkça yazılmasa dahi markayla özdeşleşmiş görsel unsurlar ve sloganlar üzerinden yapılan örtülü tanıtımlar yaptırıma konu edilebildi.
Dolaşıma giren 103 bin 207 liralık ceza tamamen uydurma bir sayı değil. Ancak rakamın bağlamından koparılarak anlatılması, meseleyi bambaşka bir noktaya taşıyor. 4250 sayılı Kanun’un 7. maddesi, 6. maddede düzenlenen reklam ve tanıtım yasaklarına aykırılık hâlinde idari para cezaları öngörüyor. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor. 2026 yılında uygulanacak cezalar da bu nedenle yükselmiş durumda. Kamuoyunda konuşulan 103 bin 207 liralık rakam da reklam ve tanıtım yasağına ilişkin güncellenmiş ceza alt sınırıyla bağlantılı.
Paylaşımın amacı, içeriğin hazırlanış biçimi, markanın özellikle öne çıkarılıp çıkarılmadığı, paylaşımı yapan kişi ile marka arasında ticari bir ilişki bulunup bulunmadığı, ürünün tavsiye edilip edilmediği ve paylaşımın genel bağlamı önem taşıyacaktır. Akşam yemeğinde çekilmiş bir fotoğraf var. Masada tabaklar, arkadaşlar, yemekler ve arka tarafta bir şarap kadehi görünüyor. Bir de başka bir fotoğraf düşünün. Şişenin etiketi kameraya çevrilmiş. Marka etiketlenmiş. Ürünün özelliklerinden söz edilmiş. Altına da “Bu yaz mutlaka deneyin” yazılmış. Üstelik paylaşımı yapan kişi markadan ücret veya başka bir menfaat almış. İki fotoğrafta da alkollü içki var. Hukuken aynı fotoğraftan söz etmiyoruz. Birincisi, kural olarak gündelik hayatın paylaşımıdır. İkincisi ise somut koşullarına göre reklam veya tanıtım niteliği kazanabilir. Sosyal medyada kaybolan ayrım tam olarak bu.
Bununla birlikte meseleyi “O hâlde kişisel hesaplarda hiçbir sorun yok” diyerek kapatmak da doğru olmaz. Kanundaki “her ne surette olursa olsun reklam” ve “tüketicilere yönelik tanıtım” ifadeleri oldukça geniş. Konu idari yaptırım olduğunda sınırların mümkün olduğunca belirli olması gerekir. Hukukun temel beklentilerinden biri öngörülebilirliktir. İnsan, hangi davranışının yaptırıma yol açabileceğini önceden makul ölçüde anlayabilmelidir. Bu nedenle her alkollü içki görüntüsünü, bağlamına bakmaksızın otomatik biçimde “reklam” veya “özendirme” sayan bir yorum yalnızca kanunun amacı açısından değil; ifade özgürlüğü, özel hayat ve insanların gündelik yaşamlarını paylaşma özgürlüğü bakımından da ciddi tartışmalar doğurur.
Bir doğum günü masasındaki şampanya kadehiyle ücret karşılığında hazırlanmış profesyonel bir marka paylaşımını aynı hukuki sepete koyarsanız, reklam yasağının sınırlarını gündelik hayatın içine kadar genişletmiş olursunuz. İşte bu yüzden sosyal medyada dolaşan “Artık kadeh paylaşmak yasak” cümlesi hukuki gerçeği anlatmıyor. Doğru ifade biraz daha uzun.
Alkollü içkilerin reklamı ve tüketicilere yönelik tanıtımı yasaktır. 2026 yılında özellikle marka ve ürün unsurlarının yayınlar ve sosyal medya paylaşımları üzerinden tanıtılmasına ilişkin kurallar daha da sıkılaştırılmıştır. Ancak kişisel sosyal medya hesabında paylaşılan her içkili masa, şişe veya kadeh fotoğrafı kendiliğinden yasak bir reklam değildir.
Hukuki durum net. Alkollü içkilerin reklamı ve tüketiciye yönelik tanıtımı yasaktır. 2026’daki düzenleme de özellikle marka ve ticari unsurlar üzerinden yapılan dolaylı tanıtımları hedef alır. Ancak bu, kişisel bir sosyal medya paylaşımında görünen her kadehin otomatik olarak reklam sayılacağı anlamına gelmez. Belirleyici olan, görüntünün varlığı değil; hangi amaçla ve hangi ticari ilişki içinde paylaşıldığıdır. Hukuk, tek bir kareye değil, o karenin bağlamına bakar.