Genellikle sabah saat 5 sularında uyanır, kulaklıklarımı takar, çevrede kimseyi rahatsız etmeden CGTN’yi izlerim. Pekin’de saat 10 olunca genellikle kamu yetkilileri, gazetecilerin sorularıyla kamu hizmetlerinde programlarda belirlenen hedeflerle alınan sonuçların karşılaştırması yapılarak kamuoyu bilgilendirilir.
Geride bıraktığımız Perşembe günü sirkadiyen saatim uyandırdığında CGTN’yi açtım. Kürsüde Çin Ulusal İstatistik Bürosu Komiseri Mao Shengyong, ülke ekonomisinin ilk çeyreğinin sonuçları hakkında bilgilendirme yapıyordu.
Endüstriyel üretimdeki artış, yüksek teknoloji odaklı üretim, tüketimdeki gelişmeler, ticaret politikalarının yarattığı sonuçlar, altyapı yatırımları, kural geliştirme ve kişisel refahın artırılması, gıda fiyatlarındaki artış eğilimi, akıllı üretim ve dijital uyum, kaliteli yönetim ana temalarında plan ve program hedefleri ile alınan sonuçlar hakkında yılın ilk çeyreği sonuçları açıklanıyordu.
Hizmet yarışı söylemleri
Ülkemizde yapılan kamu hizmetlerinde öngörülenler ile ulaşılan sonuçları sistemli biçimde sorgulama, sonuçları açık yürekle paylaşarak hesap verme geleneğini oluşturmamız gerekiyor, diye düşündüm. Sizler de zihninizi yoklayın, hak veriyor musunuz?
Özellikle kamu hizmetleri bağlamında yapılan her işin başlangıcında öngörülen harcamalar ile süreç ilerledikçe yapılan, işin bitiminde ulaşılan sonuçları bilmeye bütün yurttaşların hakkı var. Öngörülen ile uygulama sonuçlarını karşılaştıran bir gelenek oluşturma, kurallar geliştirme konusunda kararlı adımlar atabilirsek, kaynaklarımızı daha etkin değerlendirebiliriz.
Merkezi ya da yerel yönetimlerde “hizmet yarışı söylemi” – yapılan yatırımların listesini paylaşma – taraftar konsolide etmenin aracı olmamalı. Üretilen hizmetlerin başlangıçta öngörülen harcamaları ile işin bitiminde yapılan harcamaları kamuoyu ile paylaşılmalı; hizmet kalitesini sorgulayan bir yol izlenmeli.
Hiç kuşku yok ki, gelişmiş ülkelerde bile büyük ya da küçük projelerde başlangıçta öngörülen harcamalar ile uygulama sonundaki harcamalarda sapmalar oluyor. Sapmalardan korkmamalı, sapmaların inandırıcı gerekçelerini üretememekten korkmalıyız.
Yerel kamu harcamaları
Çin’in küresel ölçekteki başarısının nedenlerinden biri de hesap verebilme özgüveni… Eskişehir’de de yerel gazetede yerel kamu harcamalarının başlangıç öngörüleri ile süreç sonucunda yapılan harcamaların nasıl bir seyir izlediğini sürekli sorgulama geleneği oluşsa, politik söylemin “dedim-dedi-demiş” kısır döngüsünü aşabiliriz.
Eğer “sorgulama özgüveni” oluşturup olgunlaştıramazsak, popülistlerin ekmeğine yağ süreriz. “On yumurtlayıp bir gıdaklamayı beceremeyenlerin hakkını; bir yumurtlayıp on gıdaklayan kasaba kurnazlarının” fırsatına dönüştürürüz.
Haksızlığı yapmak kadar, haksızlık karşısında susmak da sorumsuzluktur!
Gelin sorgulamaya kendimizden başlayarak başarının hiç değişmeyen üç gerek şartını yerine getirelim: Sorgulama merakımızı diri tutalım. Akıl yürütme disiplinini ilerletelim. Sorunlarla yüzleşme özgüvenimizi artıralım. O zaman toplumsal gelişmeye değer katabiliriz.