Yazı insanı “Modelleme benzetime” kafa yormalı

25.03.2020 06:30

Yazı insanı “Modelleme benzetime” kafa yormalı



Modelleme ve benzetimin olay ve olguları anlama ve anlamlandırmadaki önemini kavramak için Michio Kaku Kaku, Zihih Geleceği kitabında “bilinçle” ilgili bölümü özenle okumalıyız. Kitabın merkez düşüncesi,” İnsan bilincinin, dünyanın bir modelini oluşturmak ve modeli belirli bir hedef doğrultusunda gelecekle ilgili benzetimlerle ilişkilendirmek” tir.

Model, incelenen olay ya da olguların belirleyici bileşenlerini barındıran basit bir versiyonudur. Bir model, bir dizi değişkeni içeren varsayımlarla tanımlanır. Modeller, gelecekte karşılaşılabilecek değişiklikleri öngörmek için benzer olaylar ya da olgular inceler. Modellerin başarısı, özgün sistemin temel değerlerini ya da bileşenlerini ne kadar yansıttığına bağlıdır. Bir model, parametrelerle tanımlanan, özgün sisteme daha yakın duran başka bir model geliştirilinceye kadar geçerliliğini korur.

Geleceği düşünmek

Beyin ve beynin işlevleri konusunda giderek artan araştırmalar, insan beyninin büyük başarısının gerçekte var olmayan nesne ve olayları hayal edebilmesi olduğu konusunda birleşir. Geleceği düşünmemizi mümkün kılan bu beyinsel özellik, “öngörme ve önlem alma disiplininin” de özünü oluşturur. Söz konusu özellikleri nedeniyle, beyin etkinlikleri üzerinde çalışanlar “ İnsan beyni bir beklenti makinesidir” tanımlamasını yapar.

Kaku’nun kitabında, bellek ve planlama, idrak etme esnekliği, soyut düşünce, uygun davranış sergileme ve uygunsuz olanı engelleme, kural öğrenme ve duyular tarafından algılananlardan uygun olanları seçmeyle yetkinliğini geliştiren başat etkinin gelecek öngörüsü yeteneği olduğu belirtilir. Söz konusu yetenek dikkate alındığında, “Zekâ gelecek benzetimlerinin karmaşıklığı olarak görülebilir” tanımlaması anlamlı hale gelir. İnsan beyni, diğer insanları tanımlamanın dışında, başkalarının ne düşüncelerinden anlam çıkarma yeteneğine de sahiptir; bu durumu ”Zihin Teorisi” başkalarının düşüncelerden anlam çıkarma yeteneği tanımlar.

Kaku’nun belirttiği gibi, bilincin en alt düzeyi, “duyularımızı ve uzaydaki fiziksel konumumuzu gösteren bir model yaratmak için kullanılır”. Bilincin ikinci düzeyi, “toplumdaki konumumuzla ilgili bir model oluşturur”. Bilincin üçüncü ve en üst düzeyi de, dünya için kurulan modelin ve beklentilerin benzetimidir. İnsanın temel özelliği, ileriye dönük büyük adımlar atması, gelecekle ilgili pek çok benzetim yapmasıdır. İnsanın öz farkındalığı, içinde var olduğu dünyanın bir modelini çıkarmak ve yer alacağı bir geleceğin benzerini tasarlamaktır. “Modeller ve benzetimlerle” insanoğlu, giderek karmaşıklaşan toplumsal yapılarda insanların niyetlerini, güdülerini ve planlarını doğru tahmin etmeye çalışır.

Modelleme ve benzetimin bileşenleri

Kanada’da Ottava Üniversitesi’nden Prof. Tuncer Ören ”benzetimin” teknik bir terim olduğunu, “Davranışı ve/veya yapısı zaman içinde değişebilen –devingen- model kullanarak deney yapmak ya da deneyim kazanmak” olarak tanımlanabileceğini belirtir. Ayrıca, benzetimlerin her zaman model kullanılarak yapıldığını, bu nedenle model kavramını vurgulamak amacıyla “modelleme ve benzetim” teriminin birlikte kullanıldığını da not eder.

Benzetim teriminin iki bileşeni var: Biri, “deney yapmak”: Bir varsayımı desteklemek, reddetmek ya da doğrulamak. Deneyler, gerçek sistemde, laboratuvarlarda ve bilgisayar ortamlarında yapılır. Diğeri, “deneyim kazanmak”: İnsanların belli sürelerde ya da yaşamı boyu edindiği bilgilerdir. Deneyim kazanmak için yapılan benzetimler, yetenek geliştirmek için eğitim ya da eğlence amaçlı olarak kullanılır. Bir sporcunun fiziksel yeteneklerini geliştirmesi, zihinsel anlamda hayatın gerçekliğine yakın kararlar üretmek için geliştirilen yetenekler gibi

Modelleme ve benzetim farklı disiplinlere altyapı sağlar

Benzetimler çok farklı disiplin alanlarında altyapı sağlar. Önce de değinildi,” modeller ve benzetimler”, insan beyninin diğer insanları tanımlamanın yanında, başkalarının ne düşündükleri hakkında tahminde bulunma yeteneğinin teknolojik desteklerle- yapay zeka ve makine öğrenimi- ilerlettiği için öngörme ve önlem alma disiplinin kapsama alanını genişletir. İnsan beyninin, başkalarının düşüncelerini anlama, niyet okuma, güdülerini tahmin etme özelliklerinin ölçeğini büyüten teknolojik olanaklarla birlikte “modelleme ve benzetimler” kullanılarak toplam kaynak veriminde önemli artışlar sağlayabilir. Satrancı geliştiren Başvezir Sisra bin Dahir1’ın açıkladığı oyun felsefesini açıklarken belirtildiği gibi,” Kim daha düşünür, kim daha bilir, kim daha iyi öngörürse o kazanır: İşte hayat budur.”

Modelleme ve Benzetim”, daha sistemli düşünme, bilimsel yöntemlerle bilgi üretme ve çoklu değişken kullanarak geleceği öngörme için kullanılır. Halkımızın binlerce yılın akıl birikiminin dediği gibi , “ Alet yapar, el övünür”. “Modelleme ve benzetim” bir düşünme aletidir.

Yorumlar (0) / Onay bekleyen (0)

Yorum Ekle

depolama

evden eve nakliyat çeviri şehirler arası nakliyat ofis taşıma