VEDAT DALOKAY

08.05.2019 06:30

VEDAT DALOKAY



Ünü yurtdışına taşmış bir mimar, bir sosyal demokrat belediye başkanı, coşkulu bir ilerici aydın, inanmış bir Atatürkçü, doğayı suluboyaya yansıtan bir ressam ve duygu yumaklarından öykü mimarisi yaratan bir yazardı…” diye tanımlamıştı Vedat Ali Dalokay’ı Uğur Mumcu ve devam etmişti: “Güleç yüzlü, hayat dolu, renkli, sevecen, hoş bir insandı" (*)

1949 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'ni bitiren Dalokay, mezuniyetinin hemen ardından PTT ve Bayındırlık Bakanlığı'nda mimar olarak görev yapmıştır. Daha sonra Paris'teki Sorbonne Şehircilik Enstitüsü'nde lisansüstü çalışması yapmış, 1954 yılında Ankara'da kendi mimarlık atölyesini kurmuştur.

Katıldığı ulusal ve uluslararası mimari proje yarışmalarında birincilikler de olmak üzere birçok ödül almıştır. Bunların bazıları inşa edilmiş ve ülkemizdeki önemli mimari eserler arasına katılmıştır. Türkiye’de İstanbul’dan sonraki ilk Hilton Oteli olarak kullanılmaya başlanıp, 1960 ihtilali sonrasında orduevine dönüştürülen Eskişehir Subay Orduevi binası da Dalokay’ın kentimize olan önemli bir katkısıdır. Binanın girişindeki, üzeri kubbeli bölümü ayakta tutan sütunların "V" şeklinde olmasının sebebi de kendi isminden gelmektedir.

Ankara Kocatepe Camii için yaptığı proje ise ne yazık ki hayata geçirilememiştir. Cami inşa edilirken, temelleri dahi atılmışken, geleneksel cami imgesine ters düştüğünü iddia edenlerin baskısıyla, Dalokay’ın projesi yapılmayıp, yerine geleneksel Osmanlı Cami mimarisi özelliklerini taşıyan bugünkü cami inşa edilmiştir.

Mimarlar Odası Ankara  Şubesi başkanlığı ve Mimarlar Odası genel sekreterliği görevlerinde de bulunmuş olan Dalokay, 1973 Yerel Seçimlerinde ise Ankaralı seçmenlerin %62'sinin oyunu alarak Belediye Başkanı seçilmiş ve başkanlık görevini 1977 yılına kadar sürdürmüştür.

Kuğulu Park, Seğmenler Parkı, Altınpark, Abdi İpekçi Parkı ve Lozan Meydanı ile ülkemizdeki en başarılı şehir simgelerinden olan Sıhhiye'deki Hitit Güneşi Anıtı Dalokay'ın başkanlık döneminde yapılmıştır. Uyduken ve Batıkent projeleri de yine Dalokay’ın belediye başkanlığı döneminde hazırlanmış projelerdendir. Ankara ulaşımını kavşaklar yoluyla düzenlemesi nedeniyle "göbekçi Dalokay" olarak da anılmıştır.

Gerek icraatları, gerekse renkli yaşamıyla Türkiye’nin "farklı" belediye başkanlarından biri olmayı başarmıştır Dalokay. Şehir enstitüleri kurma girişimi, gecekondu halkı için ürettiği akkondu projesi, tanzim satışlar, tüm ekmek fırınlarını belediyenin işletmesi, süt projesi gibi dönemin akılda kalan uygulama ve projeleri ile Ankara'nın unutulmaz başkanı olmuştur.

Belediye başkanlığı sonrasında aktif siyasetten uzaklaşan Dalokay, edebiyat ile de ilgilenmiştir. "Kolo" adlı çocuk romanı ile 1980'de TDK Çocuk Yazını Ödülü'nü ve bu kitabın İngilizce çevirisiyle 1995 yılında "ALSC Mildred L. Batchelder Onur Ödülü"nü kazanmıştır. Zazaca’ya da çevrilmiş olan bu romanda Keban Barajı'nın suları altında kalan bir köyde yaşayan Şeko Bacı ile keçisi Kolo'nun hikâyesi anlatılmaktadır.

Vedat Dalokay, 21 Mart 1991'de Kırıkkale yakınlarında geçirdiği elim bir trafik kazasında eşi ve oğlu ile birlikte, henüz 64 yaşındayken hayatını kaybetmiştir.


(*) Uğur Mumcu (Cumhuriyet, 22 Mart 1991)

Yorumlar (3) / Onay bekleyen (0)

Yorum Ekle

cemal

16 Mayıs 2019 08:13
O zamanlar Ankaradaydım. Özellikle sabah ve akşamları Ulus, Sıhhiye ve Kızılay kavşakları çok sıkışık olurdu. Bir akıl (V.Dolakay) bu kavşakları "O" şeklinde düzenleyince o sıkışıklık kalkmıştı. Çok takdire değer çözüm üretmiş ve diğer şehirlere de örnek olmuştu. Anmaya değer. Ruhu şad olsun.

Ertuğrul Algan

09 Mayıs 2019 21:39
Bugünkü Orduevi, hiç Hilton Oteli olarak kullanılmamıştır. "Hilton" olarak bilinmesi veya adlandırılmasının uzun bir öyküsü vardır. Bu yoruma sığmaz.

vatandaş

08 Mayıs 2019 10:33
Ne alakasız bir yazı. İnternet derlemesi gibi birşey. Ne tarih 21 mart ne mimarlar günü! Yazar rüyasında mı görmüş bu adamı anlamadım birşey? Puntolar ve anlatım bozuklukların ilgisiz paragraflardan bahsetmiyorum bile.