Dolardaki Dalgalanma Ekonomik İstikrarı Bozarsa 2023 Hedeflerine Ulaşılamaz-1

25.08.2018 06:30

Dolardaki Dalgalanma Ekonomik İstikrarı Bozarsa 2023 Hedeflerine Ulaşılamaz-1





Bir ay önce yayınlanan “Quo Vadis Dolar?” başlıklı yazımda da belirttiğim gibi son günlerin kuşkusuz en önemli konusu başta ABD doları olmak üzere döviz kurlarındaki artıştır. Diğer bir deyişle Türk Lirası’nın (TL) yabancı paralar karşısındaki değer kaybıdır.  Aslında dolar ve diğer konvertibl paralar yerli yerinde durmakta, değerinde bir değişme olmamaktadır. Değeri dolar karşısında değişen, diğer bir deyişle değeri düşen para TL’dir. 

ABD dolarının TL karşısında değer kazanmasını ekonomik sebepler dışındaki faktörlere bağlamak çok doğru değildir. Dolar uluslararası piyasalarda özellikle gelişen ekonomilerin paralarına karşı değer kazanmış olabilir. Yılbaşından buyana ABD dolarına göre parası en fazla değer kaybeden ülke Arjantin’dir. İkinci sırada Türkiye gelmektedir. Sırasıyla Brezilya, Rusya, Güney Afrika, Hindistan, Macaristan, Endonezya, Polonya ve Malezya Türkiye’yi izlemektedir. Yılbaşından sonra TL dolar karşısında genel eğilim olarak düşüştedir. Bu durum aşağıdaki tabloda görülmektedir.



Tablo: 1 Gelişen Ülke Para Birimlerinin ABD Dolarına Karşı Yılbaşından Günümüze Değer Kaybı

Kaynak: Bloomberg

Türk Lirası için 13 Ağustos 2018, çok olumsuz bir gelişme olarak tarihe geçmiştir. 13 Ağustos Pazartesi saat 08.22’de dolar 6,4719 TL iken 4 saat 28 dakika sonra saat 12.50’de 6,9032’ye çıkarak tarihi bir rekor kırmış, yaklaşık dört buçuk saatte 50 kuruş değer kaybına uğramıştır.

Son günlerde Türk lirasındaki değer kaybını hedef alan sosyal medya paylaşımlarının Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığınca izlendiği açıklanmıştır: "Sosyal medya üzerinden dolar kur yükselişini provoke edici ve algı oluşturacak şekilde 07 Ağustos 2018 tarihi itibarıyla paylaşım yapan 346 sosyal medya hesabı tespit edilmiş, konu ile ilgili adli tahkikata başlanmıştır."

Ekonomik gelişmeleri “adli vaka” sayıp önlem almak işe yaramaz. Çünkü 346 sosyal medya hesabının etkisi ile TL değer kaybediyor mantığı ile sorun çözülemez. Bunların etkisi, tabir biraz amiyane olacak ama solda sıfırdır. Bu, ormandaki yangını görmeden komşudaki yanan ağaçları söndürmeye benzer. “Devekuşu gibi başını kuma sokmak” deyimi dilimizde yer etmiştir. Tavus kuşu kafasını kuma gömerek düşmanlarından korunduğunu sanır ama gerçek öyle değildir.

TL’deki değer kaybını sadece dış güçlerin Türkiye üzerindeki oyunları olarak görürsek, başımızı kuma gömmüş oluruz. Cari açık arttıkça ve enflasyon tek hanelere indirilmedikçe dolar ve diğer yabancı paralar TL’ye karşı değer kazanacaktır. Dolardaki artışın durdurulması için mutlaka cari açığın daraltılması ve enflasyon oranının dış ticaret yaptığımız ülkelerdeki fiyat artış seviyesine çekilmesi gerekir.

Aksi takdirde ekonomik istikrar tehlikeye girer, bu da siyasi istikrar üzerinde olumsuz etki yaratır. Kurdaki artış ek bir maliyet getirir, bu maliyet artışı enflasyonist baskıyı arttırır, enflasyonla mücadele zorlaşır, ekonomik istikrar bozulur. Bu durumu bloomberg Manyak Pazartesi” (Manic Monday) olarak yorumlamıştır. (https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-08-13/turkey-s-collapse-sinks-emerging-markets-on-manic-monday)

Tablo: 2 2018 Yılı Başından Günümüze Dolar/TL Kurundaki Gelişmeler



Kaynak: Bloomberg



Kaynak: XE Currency Charts: USD to TRY (https://www.xe.com/currencycharts/?from=USD&to=TRY&view=1D)

Asya piyasalarında işlem gören dolar/TL’nin pazar akşamı 7.21 sınırına ulaşması üzerine Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak bir açıklamam yapmıştır: "Piyasaları rahatlatacak aksiyon planları hazır. Kurlardaki tablonun ekonomik verilerle açıklanması mümkün değil. Bu çok net bir saldırının, sınamanın göstergesidir. Küresel finansal sistemin en büyük oyuncusunun başlattığı bu saldırı, tüm gelişmekte olan ülkelerde benzer durumu ortaya çıkarır."

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Trabzon valilik yemeğinde yaptığı konuşmada şu açıklamada bulunmuştur: "Milletimiz müsterih olsun. Sanayicilerimize sesleniyorum. Bankalara saldırarak oralardan döviz alma yoluna gitmeyin. Battık gittik işi sağlama alalım yoluna tevessül etmeyin. Ederseniz yanlış yaparsınız. Bu milleti ayakta tutmak sadece bizim görevimiz değil, sanayicinin tüccarın da görevidir. B planını C planını uygulamak zorunda kalırım bunu da böyle bilesiniz."

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası piyasalara 10 Milyar TL ve 6 Milyar dolar kaynak sağlayınca TL bir miktar değer kazanmıştır. Cumhurbaşkanının açıklaması üzerine vatandaşlar dolarlarını bozdurarak kurun yükselmemesi için katkıda bulunurlarken, Türkiye’nin önde gelen işadamlarının dolar bozdurduklarına ben tanık olmadım. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin partinin döviz gelirlerinin TL'ye çevrilmesi talimatı yerine getirilmiştir.

AKP'nin 17’nci kuruluş yılı dolayısıyla AKP Amasya İl Başkanlığı tarafından düzenlen programda konuşan AKP Grup Başkanı Naci Bostancı şu değerlendirmeyi yapmıştır: "Türkiye'nin ekonomik gerçekliğine bakarsak, doların bugünkü TL olarak karşılığı 3.8, 3.9 liradır en fazla 4 liradır" Yani bir ülkenin ticari hacmini, gayri safi milli hasılasını hesaba kattığınızda onun dış ödemelerde bir denge olarak kullandığı bu rezerv paranın TL olarak karşılığı 3.8, 3.9'dur, en fazla 4 liradır."

Yorumlar (0) / Onay bekleyen (0)

Yorum Ekle