EPİZODİK BELLEK

13.03.2019 06:30

EPİZODİK BELLEK



İnsan beyninin bilince yönelik en son evrilen parçası geçmişte yaşanan olaylarının anımsanabilmesi ve gelecekle ilgili planlar yapılmasından sorumlu kısımlarıdır. Buna “epizodik bellek” ya da “zamansal bellek” diyoruz. Epizodik belleğin en önemli kısımları beynin eski parçalarından olan ancak evrim sonrası yeni işlevler yüklenen, şakak lobumuzun iç kısımlarında yer alan, hafızadan sorumlu bölümleridir. Hem anımsama hem de planlama yapabilme görevlerini ise beynin aynı kısımları üstlenir. Kişi geçmişte yaşadığı olayları ve yaptığı seçimleri anımsayamazsa sağlıklı ve yerinde kararlar verme becerisini de yitirir. Bunun nedeni karar verme sürecinde beynin olası seçenekleri değerlendirip sağlıklı seçimi yapamamasıdır. İnsanda epizodik belleğin gelişmesi paleolitik (taş devri) dönemi sonlandırmış, neolitik (tarım devrimi) dönemi başlatmıştır. Bu anlamda uygarlık tarihinin seyri tamamen insan beyninde oluşagelen evrim sonucu belirlenmiştir. Geçmişi anımsayıp geleceğe ilişkin planlar kurmadan yerleşik düzene geçilip toprağı ekmek ve biçmek, yani çiftçi olabilmek mümkün değildir…

Epizodik bellek bize sadece toprağı işlemede değil; kendimizin, toplumun ve ülkenin geleceğini kurgulamada da gerekli olduğu açıktır. Bu nedenle beynimizin en son gelişen parçalarına iyi bakmamız gerekir. Geçmişte bu ülke ne gibi zorluklarla karşılaşmış, vatan işgale uğrayınca kimler gemilere binip kaçmış, bir ümmetten nasıl ulus yaratılmış, kuldan yurttaşlığa nesil geçilmiş, hepsini iyi anımsamak lazım ki geleceği de ona göre planlayabilelim. Haa, bir de epizodik belleklerini geliştiremeyip geride kalanlar olabilir. İnsanlığın ne gibi evrimlerden geçtiği onlara hatırlatılmalı, geleceği doğru kurgulayabilme adına onlara yardımcı olunmalı, anlayışla karşılamalıdır. Ne de olsa evrim sürüyor! Kısaca söylemek gerekirse belleğimiz geçmişle ilgili bir veritabanı olmanın ötesinde şimdiki zaman ve gelecekle ilgili kararları sağlıklı verebilme açısından son derece önem arz ediyor…

Yorumlar (0) / Onay bekleyen (0)

Yorum Ekle